با شروع فصل بارش، معابر شهری و جاده‌ها چهره‌ای تازه به خود می‌گیرند؛ اما این زیبایی پاییزی و زمستانی، خطرات پنهانی را نیز برای رانندگان به همراه دارد. کاهش دید افقی، لغزندگی معابر و خطای انسانی دست به دست هم می‌دهند تا آمار تصادفات در روزهای بارانی به شدت افزایش یابد. بسیاری از رانندگان فکر می‌کنند تسلط کافی بر فرمان دارند، غافل از اینکه عدم آگاهی از رفتارهای فیزیکی خودرو در جاده خیس می‌تواند فاجعه‌بار باشد.

در این مطلب، ۵ اشتباه رایج و خطرناک در رانندگی بارانی و راه‌های پیشگیری از آن را بررسی می‌کنیم.

۱. غفلت از لغزندگی مرگبار در «دقایق نخست» بارش
یکی از بزرگ‌ترین اشتباهات رانندگان این است که تصور می‌کنند خطر لیز خوردن فقط زمانی وجود دارد که باران شدیدی ببارد. واقعیت این است که خطرناک‌ترین لحظه رانندگی، دقایق ابتدایی شروع بارش است.

علت چیست؟ در روزهای خشک، لایه‌ای از گرد و غبار، ذرات لاستیک سابیده شده، دوده و روغن‌های ناشی از نشت خودروها روی سطح آسفالت انباشته می‌شود. هنگامی که نخستین قطرات باران می‌بارند، این مواد با آب مخلوط شده و یک لایه بسیار لغزنده و شبیه به صابون روی آسفالت ایجاد می‌کنند. ضریب اصطکاک در این لحظات به حداقل می‌رسد و هرگونه ترمز شدید یا تغییر مسیر ناگهانی می‌تواند به کنترل‌ناپذیری خودرو منجر شود.

۲. افتادن در دام «آکواپلنینگ» (Aquaplaning) یا هیدروپلنینگ
وقتی سرعت خودرو در جاده خیس بالا باشد، پدیده‌ای خطرناک به نام آکواپلنینگ رخ می‌دهد.

آکواپلنینگ چیست؟ اگر حجم آب روی سطح آسفالت زیاد باشد و لاستیک خودرو نتواند به موقع آب را از زیر آج خود کنار بزند، یک لایه آب میان تایر و سطح جاده حبس می‌شود. در این حالت، تایرها ارتباط خود را با زمین از دست داده و خودرو روی یک لایه نازک آب شروع به «سر خوردن و شناور شدن» می‌کند. در این شرایط فرمان‌پذیری و سیستم ترمز عملاً از کار می‌افتند.

راه‌حل: در سرعت‌های بالا از حرکت در مسیرهای پرآب خودداری کنید و به محض احساس سبک شدن فرمان، از فشار دادن پدال ترمز بپرهیزید؛ به آرامی پای خود را از روی پدال گاز بردارید تا خودرو به آرامی سرعت کم کند.

۳. بی‌توجهی به وضعیت و عمق آج تایرها
لاستیک، تنها نقطه اتصال خودرو به زمین است؛ با این حال بسیاری از رانندگان تا زمان پنچری یا صاف شدن کامل لاستیک‌ها به فکر تعویض آن‌ها نمی‌افتند.

نقش شیارها و آج تایر در روزهای بارانی حیاتی است. شیارهای تایر همچون کانال‌های زهکشی عمل کرده و آب زیر لاستیک را به بیرون هدایت می‌کنند. اگر عمق آج تایر کمتر از حد استاندارد باشد (کمتر از ۱.۶ تا ۲ میلی‌متر)، تخلیه آب به درستی انجام نمی‌شود و خودرو به شدت مستعد سر خوردن و آکواپلنینگ خواهد شد.

۴. فراموش کردن سلامت و کارایی تیغه‌های برف‌پاک‌کن
دید کافی، شرط نخست رانندگی ایمن است. استفاده از برف‌پاک‌کن‌های کهنه، پاره یا خشک‌شده در روزهای بارانی، نه‌تنها آب را از روی شیشه پاک نمی‌کند، بلکه با ایجاد خط‌خطی و لکه‌های آب، دید راننده را کاملاً مختل می‌سازد.

پیش از شروع فصل بارش، حتماً تیغه‌های برف‌ پاک‌کن جلو و عقب را بررسی کرده و در صورت ترک‌خوردگی تعویض کنید. همچنین پر کردن مخزن شیشه‌شور با مایع استاندارد (و ضدیخ مخصوص شیشه) برای پاکسازی گل‌ولای ناشی از پاشش آب خودروهای عبوری ضروری است.

۵. ترمزگیری شدید و ناگهانی در سطح خیس
واکنش غریزی بسیاری از رانندگان هنگام مواجهه با مانع، کوبیدن روی پدال ترمز است. در جاده خشک شاید این کار خودرو را متوقف کند، اما در جاده خیس نتیجه معکوس دارد.

ترمز ناگهانی باعث قفل شدن چرخ‌ها، از دست رفتن کامل کنترل خودرو و اسپین خوردن (چرخش به دور خود) می‌شود. حتی در خودروهای مجهز به سیستم ترمز ضدقفل (ABS)، فاصله توقف در جاده خیس به مراتب بیشتر از شرایط عادی است. بنابراین حفظ فاصله طولی ایمن (حداقل دو برابر شرایط عادی) و استفاده از ترمزهای تدریجی و ملایم، کلید نجات در این روزهاست.

کلام آخر
رانندگی در باران نیازمند آرامش، دقت و هوشیاری دوچندان است. پیشگیری از حوادث رانندگی ارتباط مستقیمی با آمادگی فنی خودرو (از جمله تایرها، ترمزها و برف‌پاک‌کن‌ها) و تغییر سبک رانندگی (کاهش سرعت و افزایش فاصله طولی) دارد. با رعایت این نکات ساده، سفری ایمن و بدون حادثه را برای خود و دیگران رقم بزنید.